Tegels tellen

Onlangs zaten wij weer in de kerk. En hoewel de priester een van zijn meest bevindelijke momenten had van het afgelopen jaar, dwaalden mijn ogen toch af en toe af, richting tegels. Tegels moeten gekozen worden bij een verbouwing, maar de combinatie van tegels en kerk hebben een speciale betekenis.
Vroeger als wij in de kerk zaten, namelijk, dan waren die tegels een probaat middel tegen de verveling. Kort na het begin van de preek, begon je dan op het gezangenbord de psalmen op te tellen en te delen door het aantal gezangen, enzo. Als alle mogelijkheden van dit bord waren uitgeput, begon je maar aan de tegels. Zoveel rijen breed, zoveel lang, dat is zoveel; de kerk, is zo groot, dus er zijn ongeveer X tegels. Als de preek echt lang duurde, kwamen daar nog de spijlen bij  van het hekje voor de ouderlingen.

In onze kerk in Montegiorgo keek ik heel even zo naar die tegels, maar al snel nam de verbouwing de overhand. Met een hypotheek op zak, durf je te gaan denken aan het aankopen van tegels. Nadat de kerkdienst was afgelopen, bleef ik even treuzelen en nam toen snel een foto van die vloer. Een mooie combinatie van verschillende kleuren, en twee manieren van leggen.
Ook hierin zijn er allerlei existentiële keuzen te maken. Ben ik iemand die gaat voor makkelijk schoonmaken, of iemand die leeft bij esthetiek, of voel ik mij slechts een medebewoner, een passant, in ons huis en wil ik de oude vloer van dit huis herstellen als voortzetting van een traditie? Of kijk ik gewoon naar mijn portemonnaie? Voor alles is wat te zeggen.
Makkelijk schoonmaken is gezien onze plannen voor uitbundig koken met veel olijfolie en lekker gebraden vlees, deels uit de nog te bouwen open haard in de keuken, best handig. Als je daar nog de begeleidende espresso's bijdenkt, die kunnen vallen, dan heb je bijna je keus gemaakt. Makkelijk schoonmaken betekent niet per se mooi. Ik ben eens met de zwager van de buurman naar een bouwmaterialencentrum gegaan, en daar had je veel voor schoonmaken ideale maar verder lelijke tegels.
Esthetiek is waar alle goed bedoelende Nederlandse vrienden natuurlijk voor gaan. Ze denken aan een romantische film in Toscane en roepen: 'die vloer moet je doen'! Natuurlijk willen wij dat ook wel, al zijn die door de producent van de film uitgezochte lokaties natuurlijk wel iets anders dan onze 'echte-mensen-boerderij' in een durpie in Le Marche.
De traditionele tegelrichting opgaan is eigenlijk onmogelijk. Een bijkomend detail van ons huis is namelijk dat er, zoals in zovele boerenhuizen in Italie, nooit op de benedenverdieping geleefd is. Daar leefden namelijk de dieren. Onze vloer in de verschillende voormalige stallen is een combinatie van vooral pragmatische betonnenvloeren, afvoergoten en grof gelegde stenen, die zo door een eeuwenlange stroom van koeien-, schapen- en geitenurine is doordrenkt, dat er maar een optie is: verwijderen en volledig vervangen. Wij zijn nog erg blij met alles, ook met de lelijke dingen of voorwerpen die voor de bewoners toen toevallige restjes waren en die wij weer nu terugvinden alsof het archeologische vondsten van betekenis zijn. Wij zullen die zure stenen dus ongetwijfeld netjes afbikken, opstapelen en denken dat we er ooit nog iets mee gaan doen. Ik denk wel dat dat ergens buiten wordt.
De financiën zijn natuurlijk ook belangrijk: er is ongetwijfeld een vrachtwagen met oude tegels uit een palazzo in Venetië te bestellen, ook uit panden die op de werelderfgoedlijst staan, maar dan speelt toch mee dat er voor onze benedenverdieping en een deel van de bovenverdieping wel erg veel tegels nodig zijn.

Dankzij de zwager van de buurman is ons probleem waarschijnlijk opgelost. Wij hebben namelijk ontdekt dat we een combi van al die net genoemde typen zijn: pragmatisch traditioneel. En de zwager van de buurman heeft daar een tegel bij gevonden die er oud uitziet, de vorm heeft van de traditionele rechthoek, makkelijk is schoon te maken, en ook nog betaalbaar is. Wat wil je nog meer?
Ik kan niet wachten tot ik de eerste keer 'sochtends naar beneden loop en met mijn blote voeten over die tegels naar het aanrecht loop: even een bakkie doen.

De priester ..... je zou er bijna religieus van worden

Tijdens de al eerder genoemde kerkdiensten treden twee priesters op:
- een keurige meneer die getrouw de geprefabriceerde liturgie en preek volgt; niks mis mee;
- een gezant van God.
De tweede priester is een combinatie van een acteur, een talkshow-host, de keurige meneer, een pastor, maar bovenal een tussenpersoon naar God.
Aanvankelijk begint hij de dienst met het nog wat automatisch oplezen van de verschillende gebeden en de een-tweetjes met de gemeente daarbij. Vervolgens zingt hij onvervroren een soms lastig lied, en zet daarbij soms zo hoog in dat ik me meteen afvraag of dat later in het het lied geen problemen gaat opleveren. Maar .... hij is niet alleen niet ijdel; hij kent ook zijn stem en weet hoe hoog hij kan gaan. Een belangrijke eigenschap.
Ondertussen worden blaadjes recht gelegd, de kelk verplaatst, de bladwijzers in de bijbel nog even aangeraakt en over de leesbril heen af en toe even gekeken hoe de schare erbij staat.
Bij de preek aangekomen begint het talk-show gedeelte. Gewapend met de microfoon begeeft hij zich op het middenpad en begint zijn preek. Voor ons natuurlijk moeilijk te volgen, maar gelukkig zijn er vaak allerlei gemeenschappelijke termen te horen als 'misericordia' enzo. De manier waarop is in dit geval waar het om gaat: onze priester fluistert, daagt uit, schreeuwt, wijst, stapt driftig naar voren, glijdt naar achteren, lacht, is boos, is charmant: het is niet alleen een priester maar hij is ook een mens en hij weet in dat kwartiertje alle verbale en non-verbale mogelijkheden die God ons heeft gegeven ten volle te benutten. Als iemand al door de Heilige Geest is bevangen, dan is hij het, maar niet met het spreken in tongen, maar met heldere en klare taal.

Lichtelijk uitgeput van de stortvloed van indrukken die hij over ons heeft uitgestort worden we dan naar de communie geleid, waar het brood wordt gebroken en de wijn gedronken. Na alle voorbereidende werkzaamheden van het schoonmaken van de kelk en het schaaltje, het klingelen van de klokjes, de gebeden, worden we langzaam naar het hoogtepunt geleid. De koster schuift even weg om een knop in te drukken in de hal naast de kerk, en de klokken beginnen te luiden. Dan komt het moment: de klokken luiden, de gemeente bidt en zingt, en dan pakt deze priester de hostie op met beide handen en heft die op naar omhoog, naar God. Een magisch moment. En zoals hij dat doet is dat een moment waarop je voelt dat er even een verbinding is, via hem, naar omhoog.
Dan zou je eigenlijk stilletjes de kerk uit moeten schuivelen, maar dan volgt iets wat je bijna oneerbiedig zou kunnen omschrijven als: nog even de afwas doen. In een zorgvuldig vastgelegde volgorde wordt er eerst nog wat water bij een mogelijk restje wijn gedaan in de kelk en dat mengsel wordt opgedronken door de priester. Dan worden de lippen afgeveegd, eerst van links naar rechts, en dan van rechts naar links. Vervolgens wordt met de doek het laatste beetje wijn uit de kelk geveegd, waarna de doek op een bepaalde manier wordt opgevouwen en over de kelk wordt gedrapeerd. Vervolgens wordt het bordje van de hostie afgeveegd, met een kleiner doekje, en die worden bovenop de kelk geplaatst. Het geheel gaat dan in het kastje dat geplaatst is op het altaar, onder het kruis, op dezelfde plek waar in de synagoge de rollen worden opgeborgen.
Dan nog een lied en een gebed en wij schuifelen dan toch echt terug naar dat andere leven, de zon in, nakeuvelen met de dorpsgenoten, en dan teruglopen naar huis.
Elke zondag gaan we dan nog even de tuin in, maar we weten dat we om een uur of 1 worden verwacht bij onze overburen, voor een maaltijd van tagliatelle, vlees en zelfgemaakte taart.

NB: Je vraagt je af waarom de rooms-katholieke kerk eigenlijk geen televisie-priesters heeft, zoals al die bevindelijke afscheidingen dat tegenwoordig wel hebben in hun beroemde televisiedominees. Mocht de ontkerkelijking doorgaan en het Vaticaan naar dit middel grijpt, dan stellen wij namens onze gemeente deze priester kandidaat!
Het enige probleem dat Rome daarna nog heeft ..... hoe om te gaan met alle nieuwe aanmeldingen!

NB: Het beeld van de armen van de priester en daarboven die ronde hostie, een driehoek met daarboven een rondje, is identiek aan het missende 7e symbool uit de film 'Stargate' (Wikipedia: Stargate). Het idee is geloof ik dat het gaat om een piramide en de zon, de god Ra. Bij een boek van Hubert Lampo, de belofte aan Rachel, heb ik een verhandeling van Lampo gelezen over hoe het christelijk geloof eigenlijk een ratjetoe is van allerlei al bestaande religieuze verhalen en ideeën. De symbolen van de hostie en het bloed van Jezus kwamen daar ook in voor. Die verhalen hebben vervolgens door auteurs als Dan Brown weer nieuw leven gekregen en hebben geleid tot een heel nieuw genre van een soort godsdienst-archeologische detectives.

Het 7e teken, rechts onderin.